Τελευταία Νέα
Home / Άρθρα / ΟΙ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΖΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΜΕΣΑ ΜΑΣ

ΟΙ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΖΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΜΕΣΑ ΜΑΣ

 Ελληνικό Πανόραμα Τεύχος 18-Έτος 2000      https://www.elliniko-panorama.gr/

Κείμενο :Αριστείδης Κεσόπουλος 

Επιμέλεια αναδημοσίευσης : Αθηνά Καραδελή-Γενική Γραμματέας ΣΣΙΛΤΕ

Από πέρυσι καθιερώθηκε – με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων – τη 14η Σεπτεμβρίου να γιορτάζεται η μνήμη όλων των Αλησμόνητων Πατρίδων του Ελληνισμού στα Σχολεία και στους Δήμους με ομιλίες, εκθέσεις, μνημόσυνα κ.ά. Με την ευκαιρία αυτή παρουσιάζουμε ένα σχετικό άρθρο που μας παραχώρησε ο γυμνασιάρχης και συγγραφέας Αριστείδης Κεσόπουλος, διευθυντής σύνταξης του δεκάτομου ιστορικού έργου “Αλησμόνητες Πατρίδες του Ελληνισμού”.Το ιστορικό πλαίσιο της μεγάλης τραγωδίας του Ελληνισμού στο Μικρασιατικό Πόλεμο και η δημιουργία “Αλησμόνητων Πατρίδων”

Δεκάδες χιλάδες Έλληνες του Πόντου και της Μικρασίας διέσχιζαν επί μήνες ερήμους ή ορεινές περιοχές για να μεταβούν στον τόπο της εξορίας τους,όσοι βέβαια κατάφερναν να επιζήσουν από την πείνα , την εξάντληση ,τις κακουχίες και την αγριότητα των Τούρκων που τους σνόδευαν .

Δεκάδες χιλάδες Έλληνες του Πόντου και της Μικρασίας διέσχιζαν επί μήνες ερήμους ή ορεινές περιοχές για να μεταβούν στον τόπο της εξορίας τους,όσοι βέβαια κατάφερναν να επιζήσουν από την πείνα , την εξάντληση ,τις κακουχίες και την αγριότητα των Τούρκων που τους σνόδευαν .


Χρωστούμε σ’ αυτούς
που ήρθαν, πέρασαν,
θα ’ρθούνε, θα περάσουν.
Κριτές θα μας δικάσουν
οι αγέννητοι κι οι νεκροί.

Κωστής Παλαμάς

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το 1922 ήταν η πιο τραγική χρονιά για τον Ελληνισμό. Μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου και της Μακεδονίας από τους Τούρκους και Βουλγάρους με το Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908) και, κυρίως, με τους δύο Βαλκανικούς Πολέμους (1912-13), η συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-8) με το μέρος της νικήτριας Αντάντ (Αγγλογάλλων και Ιταλών) της έδωσε το δικαίωμα να μοιραστεί τη λεία του πολέμου απελευθερώνοντας την περιοχή της Σμύρνης (1919), όπου ζούσε ακμαίος Ελληνισμός, και να δημιουργηθεί έτσι η Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών με την απελευθέρωση της ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης (1923).

2Όμως ο Διχασμός που επήλθε στη χώρα μας (1915-7) με την επιμονή του βασιλιά Κωνσταντίνου να ενταχθεί η Ελλάδα στο στρατόπεδο των Γερμανών, Βουλγάρων και Τούρκων και η απροσδόκητη εκλογική ήττα του Βενιζέλου το 1921 – ανάγκασαν τον μέχρι τότε νικητή Ελληνικό Στρατό να υποστεί μοιραία ήττα. Και τούτο γιατί οι Σύμμαχοί μας – βλέποντας την απομάκρυνση του φίλου τους Ελ. Βενιζέλου από την εξουσία και την επάνοδό του αντιπάλου τους Κωνσταντίνου – έπαυσαν να μας υποστηρίζουν στο Μικρασιατικό Πόλεμο και άρχισαν να ενισχύουν στρατιωτικά και πολιτικά το εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ. Ο Κεμάλ κατάφερε, παράλληλα, να συγκινήσει τους συμπατριώτες του Τούρκους και να οργανώσει αξιόλογο στρατό, με τον οποίο ανέκοψε στο Σαγγάριο την ελληνική προέλαση και ανάγκασε το στρατό μας να επιστρέψει στην Ελλάδα εγκαταλείποντας στην εκδικητική οργή των Τούρκων δυόμισι περίπου εκατομμύρια Έλληνες που ζούσαν στο τουρκικό κράτος επί αιώνες και διακρίνονταν στον οικονομικό και πολιτιστικό τομέα. Η Συνθήκη της Λωζάννης, που υπέγραψε το 1923 – μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις – η ταπεινωμένη Ελλάδα ήρθε να δώσει “συγχωροχάρτι” στα εγκλήματα των Τούρκων σε βάρος των Ελλήνων της Μικρασίας και της Θράκης. Έτσι η Γενοκτονία και η Προσφυγιά του Ελληνισμού, που είχε αρχίσει ήδη από το 1914 στη Θράκη και είχε ενταθεί το 1916-23 στον Πόντο, επεκτάθηκε παράλληλα σ’ όλη τη Μικρασία ωμή και ανελέητη – υπό τα βλέμματα των Συμμάχων μας, που έχυναν βέβαια τα συνήθη “κροκοδείλια δάκρυα” για τα θεαθήναι αλλά ενίσχυαν παντοιοτρόπως την Τουρκία να απαλλαγεί από τους Έλληνες και τους Αρμενίους και να επιτύχει την εθνοκάθαρση που είχε ως σύνθημά του ο Κεμάλ.

Η Σμύρνη στις φλόγες . Η μεγαλύτερη και ωραιότερη πόλη της Ανατολής καταστράφηκε μέσα σε μία βδομάδα από την εκδικητική μανία των Τούρκων

Η Σμύρνη στις φλόγες . Η μεγαλύτερη και ωραιότερη πόλη της Ανατολής καταστράφηκε μέσα σε μία βδομάδα από την εκδικητική μανία των Τούρκων

Αποτέλεσμα ήταν να υποστούν μαρτυρικό θάνατο σε εξορίες, φυλακές, σφαγές, λεηλασίες, τάγματα εργασίας, εξοντωτικές μετατοπίσεις πληθυσμών κ.ά. 353.000 Έλληνες του Πόντου και πάνω από μισό εκατομμύριο Έλληνες της Θράκης και της υπόλοιπης Μικρασίας, καθώς και να ξεριζωθούν από τις προαιώνιες πατρογονικές τους εστίες πάνω από ενάμισι εκατομμύριο Έλληνες, που ήρθαν πρόσφυγες στην Ελλάδα αφήνοντας περιουσίες εννέα φορές μεγαλύτερες από τις περιουσίες που άφησαν στην Ελλάδα οι Τούρκοι πρόσφυγες κατά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών του 1923, που επέβαλε η Συνθήκη της Λωζάννης. Και βέβαια, εκτός από τα θύματα της Γενοκτονίας και τους πρόσφυγες, παρέμειναν στο εσωτερικό της Τουρκίας, για διαφόρους λόγους, και δεκάδες χιλιάδες άλλοι Έλληνες, οι οποίοι εξισλαμίστηκαν με τους γνωστούς βίαιους τρόπους διατηρώντας όμως έντονη μέσα τους τη συνείδηση της ελληνικής καταγωγής τους και τα πατροπαράδοτα ελληνικά έθιμά τους, ιδίως στην περιοχή του Πόντου, όπως διαπιστώνουν σήμερα οι επισκεπτόμενοι τα μέρη αυτά προσκυνητές.

Αυτό – σε πολύ γενικές γραμμές – υπήρξε το ιστορικό πλαίσιο του Μεγαλείου αλλά και της Τραγωδίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού στις αρχές του 20ού αιώνα, που οδήγησε στη συρρίκνωση του Ελληνισμού μέσα στα ελλαδικά όρια. Και, αν σ’ αυτή την τραγωδία συμπεριλάβουμε την απώλεια της Ανατολικής Ρωμυλίας ή Βόρ. Θράκης (που εντάχθηκε το 1885 στη Βουλγαρία), της Βόρειας ή Άνω Μακεδονίας (που εντάχθηκε το 1913 στην τότε Σερβία και τώρα στο κρατίδιο των Σκοπίων) και της Βόρειας Ηπείρου (που εντάχθηκε το 1913 στην Αλβανία), θα αντιληφθούμε πιο καθαρά το μέγεθος της Μεγάλης Τραγωδίας του Ελληνισμού, που συρρικνώθηκε με άδικο τρόπο αφήνοντας έξω από τα σύνορά του όχι μόνο απέραντα εδάφη αλλά και εκατοντάδες χιλιάδες Ελλήνων, που αφελληνίστηκαν βίαια οι περισσότεροι ή στενάζουν ακόμα κάτω από ξένο ζυγό αποτελώντας σήμερα αναγνωρισμένη ή μη αναγνωρισμένη εθνική μειονότητα.

Κι εμείς οι Ελλαδικοί Έλληνες τί κάνουμε σήμερα για να διατηρήσουμε αυτές τις “Αλησμόνητες Πατρίδες” τουλάχιστο μέσα στην ιστορική μας μνήμη (δηλ. στην επίσημη Ιστορία μας), για να τιμήσουμε τις θυσίες αυτών των συμπατριωτών μας που αγωνίστηκαν με πάθος να κρατήσουν τον Ελληνισμό τους και την Ορθοδοξία τους (που τότε ήταν αναπόσπαστα ενωμένα) ή για να θαυμάσουμε τα πολιτιστικά και οικονομικά επιτεύγματά τους, που υπερτερούσαν ακόμη και έναντι αυτών της τότε Ελλάδος; Την απάντηση ας τη δώσει ο καθένας μόνος του.

Τι γνωρίζει ο μέσος Έλληνας σήμερα για τις Αλησμόνητες Πατρίδες

Αλλά πώς να δώσει κανείς απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα, αφού δεν γνωρίζει καν τα ιστορικά περιστατικά, αφού δεν γνωρίζει καλά καλά ούτε πού βρίσκονται αυτές οι περιοχές (ή ποιες μεγαλουπόλεις είχαν), αφού δεν γνωρίζει τίποτα για τις θυσίες τους και για τον πολιτισμό τους; Και πώς να γνωρίσει αυτά ο σύγχρονος Έλληνας, αφού δε διδάσκεται τίποτα ή σχεδόν τίποτα για τις Αλησμόνητες Πατρίδες του Ελληνισμού; Και παρότι ο μισός σχεδόν ελληνικός πληθυσμός έχει προσφυγική προέλευση (από Βόρ. Ήπειρο, Βόρεια Μακεδονία, Βόρ. Θράκη, Ανατ. Θράκη, Ρουμανία, Ρωσία, Πόντο, Μικρασία, Μέση Ανατολή κ.ά.), εντούτοις η Ελληνική Ιστορία έχει δείξει απέναντί του εγκληματική προκατάληψη και περιφρόνηση αφιερώνοντας ελάχιστες σελίδες – για να μην πούμε γραμμές – σ’ αυτόν τον υπέροχο Ελληνισμό, που ήρθε κατατρεγμένος και εντάχθηκε – σχεδόν με το ζόρι, όπως σήμερα οι Ελληνοπόντιοι – στον κορμό της μητέρας Ελλάδας μπολιάζοντάς τον με νέο δυναμικό αίμα, καθαρά ελληνικό (συχνά πιο ελληνικό κι από μερικών ντόπιων). Και κατάφερε, μέσα στην περιφρόνηση ή έστω την αδιαφορία του επίσημου κράτους να ριζώσει στα νέα εδάφη, να ιδρύσει νέες πατρίδες δίνοντας σ’ αυτές το όνομα της παλιάς του πατρίδας και να εργαστεί σκληρά συνεργαζόμενος – συνήθως ομαλά – με τους ντόπιους, κρατώντας βαθιά μέσα στην καρδιά του τις τραγικές ιστορικές μνήμες της Γενοκτονίας και της Προσφυγιάς.

Προσφυγόπουλα έξω από την σκηνή του καταυλισμού τους(1925)(φωτ.Αρχ.Μουσείο Μπενάκη)

Προσφυγόπουλα έξω από την σκηνή του καταυλισμού τους(1925)(φωτ.Αρχ.Μουσείο Μπενάκη)

Αυτοί οι ηρωικοί πρόσφυγες μετέδωσαν στα παιδιά τους τις ιστορικές μνήμες των Αλησμόνητων Πατρίδων, που διατηρήθηκαν με περηφάνια και στις επόμενες γενιές ως σήμερα μέσα από τις διαλέκτους (όπως η ποντιακή), τους χορούς, τα ήθη και έθιμα, τα παραμύθια, τις διηγήσεις, τη λογοτεχνία, τα θεατρικά έργα, της Ομοσπονδίες και τους Συλλόγους, τις γιορτές και τα πανηγύρια, τα μνημόσυνα και τις επετείους (π.χ. της Γενοκτονίας), της ανίδρυσης Ιερών Μονών (π.χ. της Παναγίας Σουμελά) και ευαγών ιδρυμάτων (π.χ. της “Βασιλειάδας” στην περιοχή Λαγκαδά), τις ονομασίες των χωριών τους, τις ονοματοθεσίες των οδών, την ίδρυση επιστημονικών ιδρυμάτων (π.χ. Κέντρο Μικρασιατικών Μελετών, Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, Πολιτιστική Εταιρεία “Πανόραμα”, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Κέντρο Ποντιακών Μελετών κ.ά.), την έκδοση βιβλίων, περιοδικών, εφημερίδων και λευκωμάτων, την ίδρυση ραδιοφωνικών σταθμών, τη διατήρηση παραδοσιακών τεχνών, παραδοσιακής μουσικής και τραγουδιών, την οργάνωση Φεστιβάλ (π.χ. Φεστιβάλ Ποντιακής Νεολαίας από Πόντιους της Γερμανίας), την ανίδρυση ναών με τις ονομασίες και την αρχιτεκτονική των ναών των Αλησμόνητων Πατρίδων (π.χ. η ανίδρυση του καμπαναριού της Αγίας Φωτεινής στη Νέα Σμύρνη Αθήνας από το Ωνάσειο Ίδρυμα, την οργάνωση προσκυνηματικών εκδρομών στις Αλησμόνητες Πατρίδες, την οργάνωση διαλέξεων και συνεδρίων με θέματα σχετικά με τη δραστηριότητα των Ελλήνων των Αλησμόνητων Πατρίδων, τις πρωτοβουλίες για υποδοχή των παλιννοστούντων ομογενών (π.χ. από Β. Ήπειρο και Ρωσία-Καύκασο), την οργάνωση εκθέσεων με φωτογραφίες και παραδοσιακά αντικείμενα, και πολλές άλλες εκδηλώσεις, οι οποίες συντηρούν τις εθνικές μνήμες και οι οποίες οφείλονται σχεδόν αποκλειστικά σε ιδιωτικές ή συλλογικές πρωτοβουλίες και ελάχιστα ή καθόλου σε κρατικές, αφού ακόμα και οι κρατικές “πρωτοβουλίες” είναι αποτέλεσμα πίεσης των Προσφυγικών Ομοσπονδιών προς το επίσημο κράτος (π.χ. η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων από τη Βουλή των Ελλήνων μόλις το 1994).

Δυστυχώς, όμως, όλες αυτές οι ιστορικές μνήμες του εξωελλαδικού Ελληνισμού και οι αξιέπαινες δραστηριότητες των προσφυγικών γενιών παρέμεναν ως τώρα σχεδόν άγνωστες. Η ελληνική ιστορία που διδαχθήκαμε ήταν κυρίως Ελλαδική. Περιοριζόταν προπάντων στον σημερινό ελλαδικό χώρο και εξυμνούσε κυρίως τα επιτεύγματα (εθνικά και πολιτιστικά) του ελλαδικού ελληνισμού. Μοναδική εξαίρεση η αρχαία και βυζαντινή εποχή, στην οποία η λάμψη του εξωελλαδικού ελληνισμού δεν μπορούσε να αγνοηθεί από τους ιστορικούς, που συνήθως κατέχονταν από το γνωστό “σύνδρομο του Νότου”. Γιατί ποιος ιστορικός να τολμούσε να υποτιμήσει την πολύπλευρη προσφορά του βορειοελλαδίτη Μεγαλέξανδρου και των ελληνιστικών του κρατιδίων ή την παγκόσμια ακτινοβολία του βυζαντινού κράτους, που η καρδιά και ο εγκέφαλός του βρίσκονταν στην Ανατολή; Όμως η πτώση της Κωνσταντινούπολης και, αργότερα, η σταδιακή απελευθέρωση των ελλαδικών εδαφών με κέντρο την Πελοπόννησο και τη Στερεά, απετέλεσε μια πρώτης τάξης ευκαιρία για την υποτίμηση ή και αγνόηση του εξωελλαδικού πολιτισμού.

Κι όμως, σ’ όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας (1453 ή 1461 έως 1821 ή 1912) η καρδιά του Ελληνισμού χτυπούσε ακόμα στην Ανατολή. Οι ελλαδικές πόλεις (Άργος, Ναύπλιο, Αθήνα, Πειραιάς κ.ά.) ήταν απλά χωριά μπροστά στις μεγαλουπόλεις της Ανατολής (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Τραπεζούντα, Μαριούπολη, Καισάρεια) και του Βορρά (Οδησσό, Βάρνα, Πύργο, Φιλιππούπολη, Μοναστήρι, Μοσχόπολη κ.ά.). Αυτά τα μεγάλα κέντρα του εξωελλαδικού πολιτισμού – μαζί με τις ελληνικές παροικίες της Ευρώπης (Μολδοβλαχίας, Ουγγαρίας, Ιταλίας, Γαλλίας, Αγγλίας κλπ.) και της λοιπής Ανατολής (Αντιόχειας, Αλεξάνδρειας κ.ά.) ήταν οι αποκλειστικές πηγές πνευματικής και οικονομικής τροφοδοσίας της κυρίως Ελλάδας, που ζούσε κυριολεκτικά με ξένη καρδιά και ξένο εγκέφαλο.

Η Μαράσλειος Σχολή στη Φιλιππούπολη . Το έτος 1906 πυρπολήθηκε από τους βανδάλους Βούλγαρους ,για να τρομοκρατηθούν οι Έλληνες και να την εγκαταλείψουν. (Από το περιοδικό ''Ιστορία'')

Η Μαράσλειος Σχολή στη Φιλιππούπολη . Το έτος 1906 πυρπολήθηκε από τους βανδάλους Βούλγαρους ,για να τρομοκρατηθούν οι Έλληνες και να την εγκαταλείψουν. (Από το περιοδικό »Ιστορία»)

Οι πιο πολλοί μεγάλοι διδάσκαλοι του Γένους, οι λογοτέχνες, οι Μεγάλοι ευεργέτες του Έθνους, οι τραπεζίτες κι οι μεγαλέμποροι, οι πλοιοκτήτες και οι επαναστάτες (π.χ. Ρήγας) έζησαν και έδρασαν εκτός Ελλάδας και κράτησαν ζωντανή τη μητέρα πατρίδα σ’ όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.

Δυστυχώς, μόλις απελευθερώθηκε η Ελλάδα – ακόμα κι η Επανάσταση του 1821 ξεκίνησε από τη Μολδοβλαχία! με αρχηγούς και στελέχη από τον Απόδημο Ελληνισμό (Υψηλάντηδες, Φιλικούς, Ιερολοχίτες κ.ά.) – ξεχάστηκε αυτή η μεγάλη προσφορά. Πόσοι γνωρίζουν κάτι, έστω ελάχιστο, για τον Σερραίο Εμμανουήλ Παπά [που εκτός από τη μεγάλη περιουσία του (πάνω από 300.000 χρυσά τάλιρα), πρόσφερε στον Αγώνα και τα 8 από τα 9 παιδιά του]

•    ή για τους δυτικομακεδόνες αγωνιστές καπετάν Κότα και Αναστ. Πηχεώνα,

•    ή για την πατρίδα των ευεργετών Μοσχόπολη

•    ή για το φάρο του βορειοελλαδικού ελληνισμού Μοναστήρι

•    ή για το ηρωικό Αντάρτικο του Πόντου

•    ή για τον πολιτισμό και το εμπόριο της Σμύρνης

•    ή για τα Σχολεία της Κωνσταντινούπολης

•    ή για τα μοναστήρια του Πόντου και της Καππαδοκίας, που στήριξαν αφάνταστα τους διωκόμενους ελληνικούς πληθυσμούς,

•    ή για τα σχολεία της Φιλιππούπολης

•    ή για την οργανωμένη κοινότητα της Οδησσού

•    ή για την άγνωστη Μαριούπολη του Ευξείνου (όπου ακόμη και σήμερα ζουν πάνω από 150.000 Έλληνες!)

•    ή για τις ελληνικές εφημερίδες της Σμύρνης, της Κωνσταντινούπολης και της Τραπεζούντας

•    ή για τα δημοτικά τραγούδια του Πόντου και της Θράκης;

Και τι διδαχτήκαμε στα σχολεία για τους ελληνόψυχους αυτούς συμπατριώτες μας, που μόνο στον Πόντο έχουν να επιδείξουν τα γυναικόπαιδά τους τρεις φορές θυσία ανάλογη του Ζαλόγου και της Αραπίτσας, που οι Πόντιοι καπεταναίοι ήταν ισάξιοι του Κολοκοτρώνη και του Καραϊσκάκη[1], που μόνο στην περιοχή της Πάφρας και Αμισού σε 1.500 απ’ αυτούς οι Τούρκοι έκοψαν τις γλώσσες τους μέσα σε μια μέρα επειδή επέμεναν να μιλούν ελληνικά παρά τη ρητή απαγόρευση του τούρκου σουλτάνου;

Το θέατρο της Σμύρνης στην εποχή της δόξας του.Ένα υπερσύγχρονο θέατρο , που θα το ζήλευαν ακόμα και τα σημερινά . Φυσικά ,κάηκε κι αυτο στην καταστροφή της Σμύρνης . Οι Τούρκοι δεν χρειάζονταν θέατρα...

Το θέατρο της Σμύρνης στην εποχή της δόξας του.Ένα υπερσύγχρονο θέατρο , που θα το ζήλευαν ακόμα και τα σημερινά . Φυσικά ,κάηκε κι αυτό στην καταστροφή της Σμύρνης . Οι Τούρκοι δεν χρειάζονταν θέατρα…

Και τι μάθαμε για τους βίαιους εξισλαμισμούς των Ελλήνων της Μικρασίας ή για το παιδομάζωμα ή για τη γενοκτονία 353.000 Ποντίων στα 1915-22, ή για τις σταλινικές εξορίες εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων της Ρωσίας στις στέπες του Καζακστάν, ή για τις σφαγές και τις λεηλασίες ελληνικών χωριών στο Βορρά από τους Αλβανούς και τους Βουλγάρους και στην Ανατολή από τους Τούρκους;

Η έκδοση του δεκάτομου ιστορικού έργου
“Αλησμόνητες Πατρίδες του Ελληνισμού”

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια παρήγορη στροφή των Ελλήνων προς την μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού των Αλησμόνητων Πατρίδων και μία τάση για αναβίωση των εθίμων και των τραγουδιών τους (ιδίως μέσω συλλογικών και δημοτικών φορέων), καθώς και μια εκδοτική δραστηριότητα με ιστορικά βιβλία για τις Αλησμόνητες Πατρίδες. Αποκορύφωμά της θεωρείται η έκδοση του δεκάτομου ιστορικού έργου “Αλησμόνητες Πατρίδες του Ελληνισμού”, που εξέδωσαν οι “Εκδόσεις Κεσόπουλος”, με την εποπτεία των πανεπιστημιακών Κων. Βακαλόπουλου και Νικ. Μουτσόπουλου, την επιμέλεια του υπογράφοντος και τη συνεργασία 30 ιστορικών συγγραφέων, πανεπιστημιακών, δημοσιογράφων κ.ά.), και την ανθολόγηση αποσπασμάτων από 150 εκλεκτά ιστορικά έργα. Πρόκειται για ένα μνημειώδες ιστορικό έργο σε 10 καλαίσθητους τόμους με 3.600 σελίδες, 100 χάρτες και πίνακες, 2.000 φωτογραφίες και χιλιάδες αποσπάσματα έργων, μαρτυρίες, ντοκουμέντα, τραγούδια, ποιήματα κ.ά., που κωδικοποιεί – θα λέγαμε – όλα τα θέματα των Αλησμόνητων Πατρίδων και παρουσιάζει ανάγλυφα, αντικειμενικά και  εμπεριστατωμένα – για πρώτη φορά – όλες μαζί τις Αλησμόνητες Πατρίδες, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να έχει μια συνοπτική-συγκριτική παρουσίαση όλων των Αλησμόνητων Πατρίδων χωρίς να υπερτονίζονται κάποιες και να υποτιμούνται άλλες.

Οι 10 τόμοι του έργου αυτού έχουν τους εξής τίτλους:

1.    Όχι άλλες Αλησμόνητες Πατρίδες!

2.    Οι Έλληνες δεν ξεχνούν τις ρίζες τους

3.    Πώς φθάσαμε στις Αλησμόνητες Πατρίδες

4.    Η Γενοκτονία και η Προσφυγιά του Ελληνισμού

5.    Η μαρτυρική Βόρεια Ήπειρος

6.    Άνω Μακεδονία: Το μήλο της έριδας 6 λαών

7.    Ανατ. Θράκη – Κωνσταντινούπολη – Ανατ. Ρωμυλία

8.    Οι Έλληνες του Ευξείνου και του Καυκάσου

9.    Ο ηρωικός Πόντος

10.    Η φωτοδότρα Μικρασία (Ιωνία, Καππαδοκία κ.ά.)

Το ''Φροντιστήριο Τραπεζούντας'' εκπαίδευσε  ελληνοπρεπώς πολλές γενιές Ποντιόπουλων και υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του υπόδουλου Ελληνισμού

Το »Φροντιστήριο Τραπεζούντας» εκπαίδευσε ελληνοπρεπώς πολλές γενιές Ποντιόπουλων και υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του υπόδουλου Ελληνισμού

Το έργο ενισχύθηκε, επίσης, με τη συνεργασία Προσφυγικών Πολιτιστικών Συλλόγων και Επιστημονικών Ιδρυμάτων.

Από τα πολλά πλεονεκτήματα του έργου αυτού σημειώνουμε τα εξής:

—   την επιστημονικότητα και την εκλαΐκευση της ύλης

—   την αποκάλυψη πολλών άγνωστων πτυχών και γεγονότων της ιστορίας μας που αφορούν τις Αλησμόνητες Πατρίδες

—   την οργάνωση της ύλης με πυκνό δίκτυο παραπομπών, συχνές εκτενείς επικεφαλίδες, συχνή αλλαγή παραγράφων, μαύρισμα σπουδαίων λέξεων ή φράσεων, διαγράμματα περιεχομένων σε κάθε κεφάλαιο, αλφαβητικό ευρετήριο θεμάτων κ.π.ά.

—   την πλούσια δίχρωμη εικονογράφηση με εκτενείς λεζάντες

—   την πρωτότυπη ενίσχυση της κύριας ανάπτυξης κάθε θέματος με παράλληλα κείμενα (παραθέματα, όπως λέγονται), σε στενή στήλη με χρωματιστό φόντο: τα παράλληλα αυτά κείμενα είναι αποσπάσματα από παλιές και σύγχρονες πηγές, γνώμες ειδικών, δημοσιεύματα εφημερίδων και περιοδικών, συμπληρωματικά στοιχεία, σχετικά δημοτικά τραγούδια και ποιήματα, περιγραφές ηθών και εθίμων, μνημείων και πόλεων ή χωριών, συγκεντρωτικοί ή στατιστικοί πίνακες κ.ά. Όλα αυτά κάνουν την ύλη ευχάριστη και δείχνουν τις προεκτάσεις που έχουν τα παλιά ιστορικά γεγονότα στη σημερινή ζωή μας

—   την ευρύτητα των θεμάτων: εξετάζονται για πρώτη φορά όλες μαζί οι Αλησμόνητες Πατρίδες του Ελληνισμού σε Βορρά και Ανατολή και παρουσιάζεται η ιστορία και ο πολιτισμός τους από την αρχαιότητα ως σήμερα και μάλιστα κατά τρόπο αντικειμενικό, χωρίς προκαταλήψεις και συναισθηματισμούς. Έτσι ο αναγνώστης σχηματίζει σφαιρική και συνοπτική εικόνα για τη συμβολή όλων των Αλησμόνητων Πατρίδων στη δημιουργία του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας, πράγμα που αποτελεί και τη διήκουσα ιδέα του έργου.

Οι βασικοί αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα  1.Ευάγγελος Νικολούδης 2.Παπαπασχαλής (Ανδρούτσος) 3.Καπετάν Κώτας 4.Παναγιώτης Φωτάκης 5.Χρήστος Αργυράκος 6.Γεώργιος Σκαλίδης 7.Θεόδωρος Ασκητής  8.Καπετάν Βαγγέλης 9.Μιχαήλ Μωραΐτης 10.Σπύρος Φραγκόπουλος 11.Τέλλος Αγαπηνός 12.Μαρίνος Λυμπερόπουλος 13.Νικόλαος Τσοτάκος 14.Αντώνιος Βλαχάκης 15.Χαρίας Παπαδάς 16.Χρήστος Πραντούνας 17.Ιωάννης Καλογεράκης 18.Κώστας Γαρέφης 19.Δημήτριος Νταλίπης 20.Μητρούσης Σκογκολάκης 21-22.Λεωνίδας Πετρουλάκης 23.Παναγιώτου 24.Παύλος Μελάς

Οι βασικοί αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα
1.Ευάγγελος Νικολούδης 2.Παπαπασχαλής (Ανδρούτσος) 3.Καπετάν Κώτας 4.Παναγιώτης Φωτάκης 5.Χρήστος Αργυράκος 6.Γεώργιος Σκαλίδης 7.Θεόδωρος Ασκητής 8.Καπετάν Βαγγέλης 9.Μιχαήλ Μωραΐτης 10.Σπύρος Φραγκόπουλος 11.Τέλλος Αγαπηνός 12.Μαρίνος Λυμπερόπουλος 13.Νικόλαος Τσοτάκος 14.Αντώνιος Βλαχάκης 15.Χαρίας Παπαδάς 16.Χρήστος Πραντούνας 17.Ιωάννης Καλογεράκης 18.Κώστας Γαρέφης 19.Δημήτριος Νταλίπης 20.Μητρούσης Σκογκολάκης 21-22.Λεωνίδας Πετρουλάκης 23.Παναγιώτου 24.Παύλος Μελάς

Στόχοι της έκδοσης

Στόχοι της έκδοσης – όπως σημειώνει ο εκδότης στον πρόλογό του – είναι:

α) να αποκαταστήσει την ιστορική αλήθεια παρουσιάζοντας όλα τα γεγονότα που σηματοδοτούν την ιστορική πορεία και την πολιτιστική ανάπτυξη των Αλησμόνητων Πατρίδων, οι οποίες συνέβαλαν στο Ελληνικό Θαύμα εξίσου όσο και οι άλλες περιοχές του Ελληνισμού.

β) να δώσει όλες τις βασικές πληροφορίες που ζητούν να γνωρίσουν οι καταγόμενοι από τις Αλησμόνητες Πατρίδες, τόσο οι παλιοί που έζησαν τα δραματικά εκείνα γεγονότα όσο και οι νέοι που διψούν να μάθουν οτιδήποτε σχετικό με τις ρίζες τους.

γ) να προσφέρει στους εκπαιδευτικούς και στη νεολαία μας τα απαραίτητα στοιχεία – που τόσο πολύ έλειπαν – για τη διδασκαλία και τη μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού των Αλησμόνητων Πατρίδων, που από το 2000– έστω και πολύ αργά – άρχισε να διδάσκεται πιο εκτεταμένα και να γιορτάζεται επίσημα κάθε Σεπτέμβριο σε Σχολεία, Εκκλησίες και Δήμους της Ελλάδας.

Το έργο συνοδεύεται κι από έναν μεγάλο έγχρωμο χάρτη των Αλησμόνητων Πατρίδων, που δίνεται ως δώρο στους αγοραστές του έργου. Με βάση τους ως τώρα κυκλοφορήσαντες παλιούς και νέους χάρτες (δεκαπέντε τον αριθμό) σχεδιάστηκε ένας μεγάλος έγχρωμος χάρτης αναρτήσεως, που παρουσιάζει για πρώτη φορά όλες μαζί τις Αλησμόνητες Πατρίδες του Ελληνισμού, ώστε να μπορεί να βλέπει εποπτικά σ’ αυτόν ο ενδιαφερόμενος τη θέση και την έκταση της κάθε Πατρίδας, τις πόλεις και τις κωμοπόλεις της με τα ελληνικά και ξενικά ονόματά τους, με τις αρχαίες ελληνικές πόλεις που ήταν διάσπαρτες σ’ αυτόν τον αχανή χώρο, με τα ποτάμια, τα βουνά και τις θάλασσές της. Έτσι μπορεί κανείς να στολίσει το γραφείο ή το κατάστημά του με αυτόν το χάρτη, υποδηλώνοντας μ’ αυτό ότι διατηρεί με σεβασμό την εθνική του μνήμη και τιμά τις ρίζες του.

 


[1] Για 5.000 χρυσές λίρες Τουρκίας είχε επικηρύξει το τουρκικό κράτος τον περιβόητο Πόντιο καπετάνιο Αντών πασά, του οποίου αγνοούμε ακόμη και το όνομα!

Scroll To Top