Τελευταία Νέα
Home / Άρθρα / Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων Αστρονομία και Τεχνολογία στην Αρχαία Ελλάδα

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων Αστρονομία και Τεχνολογία στην Αρχαία Ελλάδα

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων Αστρονομία και Τεχνολογία στην Αρχαία Ελλάδα

Γιάννης Σειραδάκης, Καθηγητής, Τμήμα Φυσικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων βρέθηκε  τυχαίως, το 1900 μ.Χ., σε ένα αρχαίο ναυάγιο, κοντά στα  Αντικύθηρα, από Συμιακούς σφουγγαράδες, που είχαν αγκυροβολήσει εκεί, λόγω κακοκαιρίας. Από νομίσματα (της Περγάμου) που ανασύρθηκαν από το βυθό, το ναυάγιο χρονολογείται μεταξύ 85 και 67 π.Χ. Από γραφολογικές μελέτες υπολογίστηκε ότι ο Μηχανισμός είχε κατασκευαστεί, πιο νωρίς, το 150 - 100 π.Χ.

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων βρέθηκε τυχαίως, το 1900 μ.Χ., σε ένα αρχαίο ναυάγιο, κοντά στα Αντικύθηρα, από Συμιακούς σφουγγαράδες, που είχαν αγκυροβολήσει εκεί, λόγω κακοκαιρίας. Από νομίσματα (της Περγάμου) που ανασύρθηκαν από το βυθό, το ναυάγιο χρονολογείται μεταξύ 85 και 67 π.Χ. Από γραφολογικές μελέτες υπολογίστηκε ότι ο Μηχανισμός είχε κατασκευαστεί, πιο νωρίς, το 150 – 100 π.Χ.

Ήταν κατασκευασμένος από μπρούτζο. Οι διαστάσεις του ήταν περίπου 30×20×10 cm και περιείχε τουλάχιστον 39 συνεργαζόμενα γρανάζια. Ο χειριστής μπορούσε να υπολογίσει, με μεγάλη ακρίβεια, τις κινήσεις του Ήλιου και της Σελήνης, τις φάσεις της Σελήνης, μπορούσε να προβλέψει εκλείψεις (ηλιακές ή σεληνιακές) και να προσδιορίσει την ημερομηνία τέλεσης των αρχαίων στεφανιτών αγώνων.

Είχε μια διπλή κυκλική κλίμακα έμπροσθεν και δύο ελικοειδείς κλίμακες όπισθεν. Ο χειριστής, περιστρέφοντας ένα στροφείο, μπορούσε να επιλέξει (στην μπροστινή κλίμακα) μια οποιαδήποτε ημερομηνία.

Κατά την περιστροφή, μία σειρά συνεργαζόμενων γραναζιών, κινούσαν διάφορους δείκτες, οι οποίοι έδειχναν στις υπόλοιπες κλίμακες του οργάνου τα αστρονομικά φαινόμενα που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Περιείχε επίσης ένα εκτεταμένο εγχειρίδιο χρήσης. Οι κύριες λειτουργίες του Μηχανισμού των Αντικυθήρων έχουν αποκρυπτογραφηθεί και πάνω από 3000 γράμματα του εγχειριδίου χρήσεως έχουν διαβαστεί (μετά από 2000 χρόνια!) με τη χρήση εξειδικευμένων μεθόδων.

Καθώς η μελέτη του Μηχανισμού συνεχίζεται, νέα στοιχεία για την κατασκευή του και τις γνώσεις της εποχής που κατασκευάστηκε έρχονται στη δημοσιότητα και προκαλούν την έκπληξη και το θαυμασμό μας.

Πιθανόν να χρησιμοποιείτο ως εκπαιδευτικό όργανο. Το βέβαιο είναι ότι για την κατασκευή του συνεργάστηκαν ένας εξαιρετικός μαθηματικός και αστρονόμος και ένας χαρισματικός τεχνίτης. Ο κάτοχος του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είχε μεγάλη ισχύ στην εποχή του.

Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί κανένας μηχανισμός με γρανάζια πριν την εποχή που κατασκευάστηκε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων και πέρασαν περισσότεροι από 16 αιώνες για να κατασκευαστεί κάποιος μηχανισμός που να συγκρίνεται με την τεχνολογική πολυπλοκότητά του.

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι τόσο σημαντικός για τη γένεση και εξέλιξη της Τεχνολογίας, όσο ο Παρθενώνας για την Αρχιτεκτονική. Έτσι εύλογα γεννάται το ερώτημα τι τεχνική υποδομή υπήρχε την εποχή που κατασκευάστηκε και τι απέγινε η γνώση και η τέχνη που περιείχε.

Ο Έφηβος των Αντικυθήρων. Περίτεχνο μπρούτζινο άγαλμα που ανασύρθηκε από το ναυάγιο των Αντικυθήρων. Αναπαριστά είτε τον Πάρι, ο οποίος προσφέρει το μήλο στη θεά Αφροδίτη είτε τον Περσέα, ο οποίος κρατά το κεφάλι της Μέδουσας. Το άγαλμα βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο..

Ο Έφηβος των Αντικυθήρων. Περίτεχνο μπρούτζινο άγαλμα που ανασύρθηκε από το ναυάγιο των Αντικυθήρων. Αναπαριστά είτε
τον Πάρι, ο οποίος προσφέρει το μήλο στη θεά Αφροδίτη είτε τον Περσέα, ο οποίος κρατά το κεφάλι της Μέδουσας. Το άγαλμα βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο..

Η ανακάλυψη

Η ιστορία της ανακάλυψής του είναι εντυπωσιακή. Το 1900 Συμιακοί σφουγγαράδες αναγκάστηκαν να αγκυροβολήσουν στα Αντικύθηρα λόγω σφοδρής θαλασσοταραχής. Ήταν Μ. Τρίτη και ένας δύτης, ο Ηλίας Λυκοπάντης, βούτηξε είτε για να τσεκάρει μια νέα στολή είτε -πιο πιθανόν- για να μαζέψει θαλασσινά για το νηστίσιμο γεύμα του καϊκιού. Αντ’ αυτών, προς μεγάλη έκπληξη του καπετάνιου, ο Ηλίας ανέσυρε από το βυθό το βραχίονα ενός μπρούτζινου αγάλματος. Είχε ανακαλύψει, σε βάθος περίπου 50 μέτρων, ένα από τα πλουσιότερα αρχαία ναυάγια που έμελλε να γίνει γνωστό ως το «Ναυάγιο των Αντικυθήρων». Λίγους μήνες αργότερα η Αρχαιολογική Υπηρεσία ξεκίνησε μια σειρά συστηματικών ενάλιων ανασκαφών, κατά τη διάρκεια των οποίων ανασύρθηκαν σημαντικά ευρήματα, όπως για παράδειγμα ο περίφημος Έφηβος των Αντικυθήρων, πολλά από τα οποία εκτίθενται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα. Ανάμεσά τους ήταν και ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ο οποίος, διαβρωμένος, κομματιασμένος και απολιθωμένος πλέον μετά από 2000 χρόνια στο βυθό της θάλασσας, έμελλε να αλλάξει τη γνώμη που είχαμε μέχρι σήμερα για τις τεχνολογικές ικανότητες των προγόνων μας. Όπως αναφέρει ο Φυσικός, Μαθηματικός και Ιστορικός των Επιστημών, Ντέρεκ Ντε Σόλα Πράις (De Solla Price) στο βιβλίο του Γρανάζια από τους Έλληνες (Gears from the Greeks) «είναι το παλαιότερο δείγμα επιστημονικής τεχνολογίας που διασώζεται μέχρι σήμερα και αλλάζει τελείως τις απόψεις μας για την αρχαία ελληνική τεχνολογία».

Αναφορά στην κατασκευή του Μηχανισμού

Ο Μηχανισμός ήταν συναρμολογημένος από κράμα χαλκού και κασσίτερου (από μπρούντζο – κρατέρωμα), σε ένα ξύλινο κιβώτιο (πυξίδα) διαστάσεων 32 εκ. × 16 εκ. × 10 εκ., περίπου όσο ένα σημερινό Laptop! Την μπροστινή και την πίσω επιφάνεια κάλυπταν μπρούτζινες πλάκες, με ημερολογιακές ή αστρονομικές κλίμακες και δείκτες. Οι επιφάνειες αυτές προστατευόταν από δύο (επίσης) ξύλινα εξωτερικά καλύμματα, στα οποία ήταν προσαρμοσμένες πυκνογραμμένες μπρούτζινες πλάκες. Οι 39 συνεργαζόμενοι οδοντωτοί τροχοί (γρανάζια), έμπαιναν σε κίνηση με ένα στροφείο.

Η τεχνική της πολλαπλής φωτογράφησης των θραυσμάτων της εταιρείας Hewlett-Packard επέτρεψε την πιστή ανάγνωση των λεπτομερειών της επιφάνειας των θραυσμάτων. Το μικρό αυτό θραύσμα, διαστάσεων μόλις 5 εκ. × 4 εκ., περιέχει επιγραφές αστρονομικού περιεχομένου. Για παράδειγμα στην όγδοη γραμμή διακρίνεται η φράση: “ΟΣ ΔΙΑΙΡΕΘΗ Η ΟΛΗ...”

Η τεχνική της πολλαπλής φωτογράφησης των θραυσμάτων της εταιρείας Hewlett-Packard επέτρεψε την πιστή ανάγνωση των λεπτομερειών της επιφάνειας των θραυσμάτων. Το μικρό αυτό θραύσμα, διαστάσεων μόλις 5εκ. × 4 εκ., περιέχει επιγραφές αστρονομικού περιεχομένου. Για παράδειγμα στην όγδοη γραμμή διακρίνεται η φράση: “ΟΣ ΔΙΑΙΡΕΘΗ Η ΟΛΗ…”

Η πολυπλοκότητα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν όλων των συσκευών που κατασκεύασε ο άνθρωπος κατά την επόμενη χιλιετία. Παρόμοιος αρχαίος μηχανισμός δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα. Ο Κικέρων (στα έργα του De Re Publica και De Natura Deorum) περιγράφει την ύπαρξη και χρήση αστρονομικών σφαιρών που είχε δει στη Ρώμη και στη Ρόδο, με τη βοήθεια των οποίων μπορούσε να υπολογιστεί η θέση του Ήλιου, της Σελήνης και των πλανητών. Μια τέτοια σφαίρα θα μπορούσε να ήταν ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.

Συστοιχία αξόνων και οδοντωτών τροχών του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Συστοιχία αξόνων και οδοντωτών τροχών του Μηχανισμού
των Αντικυθήρων

Ένας αρχαίος υπολογιστής

Από την τεχνοτροπία των επιγραφών, εξάγεται το συμπέρασμα ότι κατασκευάστηκε κατά το 2ο π.Χ. αιώνα (200 – 100 π.Χ.), ίσως στη Ρόδο, όπου την εποχή αυτή, άνθιζε η επιστήμη της Αστρονομίας. Στη Ρόδο πέθανε το 120 π.Χ. ο μεγαλύτερος αστρονόμος της αρχαιότητας, ο Ίππαρχος. Εκεί έζησε, επίσης, ο γνωστός Στωικός φιλόσοφος και αστρονόμος, Ποσειδώνιος ο Ρόδιος. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν ένας υπολογιστής υπό την αυστηρή έννοια του όρου. Έφερε επιστημονικές κλίμακες τόσο για την εισαγωγή των δεδομένων, όσο και για την ανάγνωση των αποτελεσμάτων και εκτελούσε υπολογισμούς με τη βοήθεια των οδοντωτών τροχών. Πώς γίνονται πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις με γρανάζια; Αν συνδέσουμε ένα γρανάζι με 64 οδόντες με ένα μικρότερο με 32 οδόντες και περιστρέψουμε το μεγαλύτερο κατά μια πλήρη περιστροφή, τότε το μικρότερο θα έχει κάνει δύο περιστροφές. Ουσιαστικά έχουμε πολλαπλασιάσει επί 2. Αντιστρέφοντας την κίνηση (από το μικρότερο προς το μεγαλύτερο γρανάζι) θα διαιρούσαμε δια 2. Επιλέγοντας καταλλήλως τον αριθμό των οδόντων των γραναζιών και χρησιμοποιώντας συρμούς γραναζιών, μπορούμε να κάνουμε οποιεσδήποτε πράξεις! Ιδιαιτέρως σημαντική ήταν η ανακάλυψη ότι η κίνηση του δείκτη της Σελήνης ήταν διορθωμένη ως προς την ανωμαλία που προέρχεται από την έκκεντρη (όχι κυκλική) τροχιά της γύρω από τη Γη, εξαιτίας της οποίας αυτή κινείται άλλοτε γρήγορά και άλλοτε αργά στον ουρανό από μέρα σε μέρα. Αυτή η διαφορική κίνηση επιτυγχανόταν με τη βοήθεια δύο έκκεντρων οδοντωτών τροχών, οι άξονες των οποίων απείχαν 1.1 mm. Ο κάτω τροχός είχε μία ακίδα (πείρο) η οποία οδηγούσε τον πάνω τροχό εμπλεκόμενη σε μια σχισμή αυτού. Έτσι ο πάνω τροχός εκτελούσε μια επικυκλική κίνηση, η γωνιώδης ταχύτητα του οποίου προσομοίωνε την κίνηση της Σελήνης στον ουρανό με πολύ μεγάλη ακρίβεια.

Η μπροστινή πλευρά

Στη μπροστινή επιφάνεια έφερε δύο ομόκεντρες κυκλικές κλίμακες. Η εξωτερική κλίμακα είχε 365 υποδιαιρέσεις και τα ονόματα των 12 μηνών στην Αιγυπτιακή γλώσσα με ελληνικούς χαρακτήρες (ΦΑΟΦΙ, ΘΩΘ, κτλ). Η εσωτερική κλίμακα είχε 360 υποδιαιρέσεις και τα ονόματα των 12 ζωδιακών αστερισμών ( ΠΑΡΘΕΝΟΣ, ΧΥΛΑΙ, ΣΚΟΡΠΙΟΣ, κτλ).

Τομογραφία του θραύσματος Β στην οποία φαίνεται καθαρά τμήμα των 365 οπών της κλίμακας των μηνών για τον υπολογισμό των δίσεκτων ετών. Οι λεπτές γραμμές σχεδιάστηκαν με τη βοήθεια του λογισμικού της εταιρείας Volume Graphics για την ακριβή καταμέτρηση των οπών.

Τομογραφία του θραύσματος Β στην οποία φαίνεται καθαρά τμήμα των 365 οπών της κλίμακας των μηνών για τον υπολογισμό των δίσεκτων ετών. Οι λεπτές γραμμές σχεδιάστηκαν με τη βοήθεια του λογισμικού της εταιρείας Volume Graphics για την ακριβή καταμέτρηση των οπών.

Ο χειριστής μπορούσε να επιλέξει, μέσω ενός δείκτη, μια οποιαδήποτε ημέρα από τις 365 που περιείχε η εξωτερική ετήσια κλίμακα της μπροστινής επιφάνειας του Μηχανισμού, πιθανώς με ένα περιστρεφόμενο στροφείο. Καθώς περιστρέφονταν το στροφείο έδινε κίνηση στους οδοντωτούς τροχούς οι οποίοι στη μπροστινή επιφάνεια κινούσαν δύο δείκτες που έδειχναν τη θέση του Ήλιου και της Σελήνης στην εσωτερική κλίμακα της μπροστινής πλευράς που περιείχε τα 12 ζώδια (ζωδιακός κύκλος). Κάτω από την εξωτερική (ετήσια) κλίμακα, η οποία ήταν αποσπώμενη, υπήρχαν 365 οπές. Κάθε τέσσερα χρόνια ο χειριστής, μπορούσε να την αποσπάσει και να τη μετατοπίσει κατά μία οπή, λαμβάνοντας έτσι υπόψη τα δίσεκτα έτη. Στην ίδια επιφάνεια ένας περιστρεφόμενος δείκτης με ένα σφαιρίδιο στο άκρον του, έδειχνε τις φάσεις της Σελήνης. Στο δείκτη αυτό έδινε κίνηση μία κορώνα (οδοντωτός τροχός κάθετος προς τους υπόλοιπους).

Η πίσω πλευρά

Στην πίσω επιφάνεια ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων έφερε δύο ελικοειδείς σπείρες.

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων χρησιμοποιείτο για τον προσδιορισμό των Στεφανιτών αθλητικών αγώνων (Ολυμπιακοί, Πύθια, Ίσθμια, Νέμεα και Νάϊα).

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων χρησιμοποιείτο για
τον προσδιορισμό των Στεφανιτών αθλητικών αγώνων (Ολυμπιακοί, Πύθια, Ίσθμια, Νέμεα και Νάϊα).

Το ηλιοσεληνιακό ημερολόγιο του Μέτωνα

Η πάνω σπείρα είχε 5 περιελίξεις. Το συνολικό μήκος της ήταν διαιρεμένο σε 235 υποδιαιρέσεις, που αντιστοιχούν στους 235 σεληνιακούς μήνες της περιόδου του Μέτωνα. Ένας σεληνιακός μήνας ισοδυναμεί με 29.5 ημέρες και είναι η διάρκεια επανάληψης των φάσεων της Σελήνης (π.χ. από Πανσέληνο σε Πανσέληνο). Τα αρχαία ονόματα δώδεκα μηνών ήταν χαραγμένα στις υποδιαιρέσεις αυτές και επαναλαμβανόταν μέχρι να συμπληρωθούν και οι 235 μήνες (19 ημερολογιακά έτη). Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω (περί Ιππάρχου και Ρόδου) θα ανέμενε κανείς τα αρχαία ονόματα των δώδεκα μηνών που είναι χαραγμένα στην κλίμακα του Μέτωνα να προέρχονται από την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Απροσδόκητα, όμως, προέρχονται από την περιοχή της δυτικής Ελλάδας (Κέρκυρα, Βουθρωτό, Δωδώνη), από πόλεις που ήταν αποικίες της Κορίνθου. Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέες προοπτικές όσον αφορά τη χρήση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων.

Πρόβλεψη εκλείψεων

Η κάτω ελικοειδής σπείρα είχε 4 περιελίξεις και το συνολικό μήκος της ήταν διαιρεμένο σε 223 υποδιαιρέσεις, που αντιστοιχούν στους 223 σεληνιακούς μήνες (=18 έτη, 11 ημέρες και 8 ώρες) της περιόδου του Σάρου. Από την αρχαία εποχή ήταν γνωστό ότι οι εκλείψεις (του Ηλίου και της Σελήνης) επαναλαμβάνονται με την ίδια αλληλουχία και τα ίδια χαρακτηριστικά κάθε 223 σεληνιακούς μήνες. Στις υποδιαιρέσεις (μήνες) της περιόδου του Σάρου, όπου θα λάμβαναν χώρα εκλείψεις υπήρχαν κάποια περίεργα (καταρχήν) εγχάρακτα σύμβολα (Η, Σ, ΗΜ, ΝΥ, ΩΡ).

Αναπαράσταση των επιγραφών από την μπροστινή μπρούτζινη πλάκα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων. Γίνεται αναφορά στην περιφορά του πλανήτη Αφροδίτη γύρω από τον Ήλιο. Η λέξη «ΣΤΗΡΙΓΜΟΣ», η οποία εμφανίζεται συχνά, αναφέρεται στη μέγιστη αποχή (γωνιώδη απόσταση) του πλανήτη από τον Ήλιο

Αναπαράσταση των επιγραφών από την μπροστινή μπρούτζινη πλάκα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων. Γίνεται αναφορά στην περιφορά του πλανήτη Αφροδίτη γύρω από τον Ήλιο. Η λέξη «ΣΤΗΡΙΓΜΟΣ», η οποία εμφανίζεται συχνά, αναφέρεται στη μέγιστη αποχή (γωνιώδη απόσταση) του πλανήτη από τον Ήλιο

Αργότερα αποκωδικοποιήσαμε αυτά τα σύμβολα. Όταν ο δείκτης της κλίμακας του Σάρου περνούσε από ένα μήνα που περιείχε εγχάρακτα σύμβολα, ο χρήστης, διαβάζοντας τα σύμβολα, αντιλαμβανόταν ότι επίκειται έκλειψη Ηλίου (Η) ή Σελήνης (Σ) την τάδε ώρα (ΩΡ) κι εάν θα συνέβαινε κατά τη διάρκεια της ημέρας (ΗΜ) ή της νύχτας (ΝΥ).

Η ημερομηνία έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων

Στον κενό χώρο, εσωτερικά της πάνω ελικοειδούς σπείρας (του Μέτωνα), υπάρχει μία μικρότερη κυκλική κλίμακα, διαιρεμένη σε τεταρτημόρια. Εσωτερικά, σε κάθε τεταρτημόριο, αναγράφονται τα έτη του τετραετούς ολυμπιακού κύκλου. Ο δείκτης της μικρής αυτής κλίμακας έδειχνε το έτος τέλεσης αρχαίων αθλητικών αγώνων. Περιφεριακά της κλίμακας έχουν αναγνωσθεί οι λέξεις ΟΛΥΜΠΙΑ, ΠΥΘΙΑ, ΙΣΘΜΙΑ, ΝΕΜΕΑ που αποτελούσαν τους σημαντικότερους αγώνες της αρχαιότητας, τους επονομαζόμενους στεφανίτες αγώνες. Οι δύο πρώτοι ήταν τετραετείς, οι δύο τελευταίοι επαναλαμβάνονταν κάθε δύο έτη (διετείς αγώνες). Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ανακάλυψη δύο ακόμα τετραετών και όχι τόσο γνωστών αγώνων. Πολύ σύντομα διαβάστηκε η λέξη «ΝΑΑ» που είναι η δωρική γραφή των ΝΑΙΩΝ, των αγώνων του Ναού της Δωδώνης και πρόσφατα η λέξη «ΑΛΙΕΙΑ» των αγώνων που τελούνταν στη Ρόδο προς τιμήν του θεού Απόλλωνα.

Το εγχειρίδιο χρήσης

Είναι προφανές ότι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν μία πολύπλοκη και μοναδική αστρονομική συσκευή. Έτσι δεν είναι περίεργο ότι συνοδευόταν και από ένα εκτεταμένο και αναλυτικό εγχειρίδιο χρήσεως (user’s manual). Οι προστατευτικές πλάκες που αναφέρθηκαν παραπάνω ήταν γεμάτες με επιγραφές. Μέχρι σήμερα (2019) έχουν διαβαστεί περίπου 3500 εγχάρακτα γράμματα και σύμβολα, όλα της ελληνικής αλφαβήτου, τα οποία βεβαίως, σχηματίζουν λέξεις και προτάσεις, που αναφέρονται σε αστρονομικούς, γεωγραφικούς και τεχνικούς όρους. Το ύψος των περισσοτέρων γραμμάτων είναι μεταξύ 1.5 και 2.5 mm και είναι χαραγμένα από ένα καλλιγράφο.

Η χρήση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Μέχρι σήμερα υπάρχει η διάχυτη γνώμη ότι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων κατασκευάστηκε κάπου στη νότια Ελλάδα -ίσως στη Ρόδο-, ότι η χρήση του ήταν αστρονομική και ότι ίσως υπήρξε όργανο ναυσιπλοΐας (βρέθηκε σε ναυάγιο).

Το ομοίωμα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων που εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας

Το ομοίωμα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων που
εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της
Αθήνας

Παρόλη την διαρκή, λεπτομερή διερεύνηση του Μηχανισμού, δεν έχει εντοπισθεί ακόμα ο τόπος κατασκευής του, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι η χρήση του συνδεόταν με τη ΒΔ Ελλάδα. Σήμερα έχει σχεδόν απορριφθεί η άποψη ότι χρησιμοποιείτο ως όργανο ναυσιπλοΐας. Είναι πολύ πιθανό να κατασκευάστηκε για να διασώσει τις αστρονομικές γνώσεις της εποχής του και ως εκ τούτου να χρησιμοποιείτο και για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Το εκτενές εγχειρίδιο χρήσης υποδεικνύει ότι ο κατασκευαστής δεν ήταν απαραίτητα και ο χρήστης του Μηχανισμού, ο οποίος, έχοντας τη δυνατότητα να προσδιορίζει τα κύρια αστρονομικά φαινόμενα που συνδέονται με τον Ήλιο και τη Σελήνη, καθώς επίσης και να προβλέπει εκλείψεις, κατείχε πιθανότατα πολύ ισχυρή κοινωνική θέση.

Η ανακατασκευή του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), έχουν κατασκευαστεί και κατασκευάζονται, υπό την επίβλεψη του καθηγητή κ. Κ. Ευσταθίου, Μηχανολόγου Μηχανικού, ομοιώματα του Μηχανισμού, τα οποία, εξελισσόμενα, περιλαμβάνουν τις νεότερες ανακαλύψεις. Τα ομοιώματα αυτά εκτίθενται σε διάφορα Μουσεία ή επιστημονικά ιδρύματα του εξωτερικού και του εσωτερικού (συμπεριλαμβανομένου και του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών). Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, τα θραύσματα του οποίου μπορεί κανείς να θαυμάσει στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, έχει κινήσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον τόσο του επιστημονικού κόσμου, όσο και του κοινού.

Ο αστροφυσικός Ιωάννης Χ. Σειραδάκης σπούδασε Φυσική στην Αθήνα και έπειτα συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές του στο Manchester της Μεγάλης Βρετανίας, όπου ολοκλήρωσε και το Διδακτορικό του στην Ραδιοστρονομία. Εργάστηκε για χρόνια στο Max-PlanckInstitut für Radioastronomie στη Βόννη, στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο San Diego, έως ότου επιστρέψει πίσω στην Ελλάδα και στο ΑΠΘ όπου κατείχε την θέση του Καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής, και τον τίτλο του Ομότιμου Καθηγητή σήμερα. Έχει συμμετάσχει ως μέλος ή πρόεδρος σε πολλές εθνικές ή διεθνείς επιτροπές και ερευνητικά προγράμματα. Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο είναι πλούσιο και αφορά μεταξύ άλλων τους αστέρες νετρονίων, το κέντρο του Γαλαξία μας και τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.

Ο αστροφυσικός Ιωάννης Χ. Σειραδάκης σπούδασε Φυσική στην Αθήνα και έπειτα συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές του στο Manchester της Μεγάλης Βρετανίας, όπου ολοκλήρωσε και το Διδακτορικό του στην Ραδιοστρονομία. Εργάστηκε για χρόνια στο Max-PlanckInstitut für Radioastronomie στη Βόννη, στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο San Diego, έως ότου επιστρέψει πίσω στην Ελλάδα και στο ΑΠΘ όπου κατείχε την θέση του Καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής, και τον τίτλο του Ομότιμου Καθηγητή σήμερα. Έχει συμμετάσχει ως μέλος ή πρόεδρος σε πολλές εθνικές ή διεθνείς επιτροπές και ερευνητικά προγράμματα. Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο είναι πλούσιο και αφορά μεταξύ άλλων τους αστέρες νετρονίων, το κέντρο του Γαλαξία μας και τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.

Περισσότερες πληροφορίες μπορεί να αντλήσει κανείς από την ιστοσελίδα: http://www.antikythera-mechanism.gr, η οποία ανανεώνεται περιοδικά και περιλαμβάνει τελευταία νέα, απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα, άρθρα, εικόνες, βίντεο και άλλες πληροφορίες. Τα κείμενα και οι φωτογραφίες του « Μηχανισμού των Αντικυθήρων», δόθηκαν στο περιοδικό μας «διαδρομές», μετά από συνεργασία των συναδέλφων μας Γιάννη Καγιά και Αθηνάς Καραδελή- Γ.Γ. ΣΣΙΛΤΕ με τον Αστροφυσικό Καθηγητή Ιωάννη Χ. Σειραδάκη.

Scroll To Top